O wreiddiau ‘Mod’ i ‘Northern Soul’

​

Fe gychwynnodd canu enaid gogleddol, ‘Northern Soul’ fel sefydliad dawns a cherdd yn y 60au hwyr a 70au cynnar. Fe’i ganwyd o isddiwylliant Mod Prydeinig a chariad dwfn at gerddoriaeth enaid Americanaidd dinod. Denwyd brwdfrydigion cerddoriaeth ifanc yng Ngogledd Lloegr (a Chanolbarth Lloegr) at recordiau canu enaid a fewnforiwyd yn y 60au, yn enwedig traciau uwch-dempo steil Motown hefo curiad cefn trwm oedd wedi ei anwybyddu gan yr Unol Daleithiau. Mewn oes oedd wedi ei dominyddu gan roc a phop, roedd y senglau “rare groove” yn drac sain i’r sîn ieuenctid dosbarth gweithiol Gogleddol oedd yn chwilio am ddihangfa o’r prif lif. Roedd y dilynwyr yn mawrygu artistiaid du llai adnabyddus ac ochrau B, a’n fwriadol yn osgoi’r llwyddiannau Motown mawr gan ffafrio darganfod y gemau enaid tanddaearol. Fe roddodd hyn hunaniaeth i ganu Enaid Gogleddol – roedd am unigrywiaeth ac angerdd at y gerddoriaeth hefo DJ’s a chasglwyr yn chwilota am 45s anodd i’w cael.

​

Fe dyfodd canu Enaid Gogleddol yn sydyn i ddiwylliant canu oedd yn canolbwyntio ar ddawns a daeth yn enwog am ei ddawnsfeydd trwy’r nos, symudiadau dawns egnïol a ffasiwn unigryw. Erbyn y 60au hwyr, roedd selogion ar draws Prydain yn dod at ei gilydd mewn clybiau canu enaid i ddawnsio tan y wawr, wedi’u tanio gan rhythm yr enaid. Datblygodd dawnswyr symudiadau athletig – sbinio, cicio uchel, fflipiau – wedi eu hysbrydoli gan sioegarwch sioeau enaid Americanaidd - rhagfynegiad o’r steil brêcddawnsio a disgo mwy diweddar. Roedd yr awyrgylch yn un o gyffro cymunedol dwys: yn hytrach nag alcohol, roedd y ffocws ar gerddoriaeth a dawns. Erbyn 1970 roedd gan yr obsesiwn cymunedol hwn enw, ‘Enaid Gogleddol’ term a fathwyd gan y newyddiadurwr Dave Godin ar ôl sylwi ar blant o’r gogledd yn chwilio am hen recordiau enaid yn ei siop yn Llundain. Fe gynorthwyodd label Godin i ddiffinio ethos y symudiad: ‘if it’s what the northerners want, give them that soulful beat – “Northern Soul.’

​

Rŵan, mae Neuadd Goffa Cricieth wrth ei bodd yn croesawu symudiad yr Enaid Gogleddol i Gricieth am y tro cyntaf. Ymunwch â ni ar 11 Ebrill 2026 ar gyfer dathliad o Enaid Gogleddol a Motown o 2 yp tan hanner nos. Tocynnau yn £10 o’u prynu ymlaen llaw.

​

Nodwch nad ydi’r digwyddiad hwn yn addas i unrhyw un o dan 18 oed.

​

Dim ond taliadau cerdyn y mae'r bar yn eu derbyn.

 

Ni chaniateir prynu alcohol oddi ar y safle.